venres, 21 de maio de 2021

Carrusel de Berta Dávila, recensión literaria de Sara Sanz Fonta (1º BACH A)

Faláranme deste libro coma unha obra un tanto dura respecto ao contido, pero que adoita gustar a xente que, coma min, somos apaixonados da poesía, aínda que estea escrita en prosa. E dende logo cumpriu con todas as miñas expectativas, devoreino nunha soa tarde.

Na súa superficie o libro trata das vivencias dunha rapaza. Comeza presentándonos a protagonista, unha escritora bastante nova que padece neurose e que se atopa nun bloqueo creativo, perdendo o tempo diante do ordenador, tentando que as verbas saian dela dalgunha maneira. A medida que o libro avanza observamos como esta nos vai introducindo no seu propio relato autobiográfico, no que nos conduce por diferentes pasaxes e experiencias da súa vida, na súa maioría situacións algo amargas e difíciles. Ademais, cabe destacar a importancia que adquiren as personaxes e a descrición de imaxes e sucesos, sobre todo neste tipo de novelas nas que a historia non se rexe por un formato cronolóxico, nin pola clásica orde de presentación-nó-desenlace, senón que se busca afondar na psicoloxía da protagonista e darnos a coñecer aspectos dela durante o transcurso da obra. O libro contén unha estrutura complexa por ese mesmo motivo, polo que a principal constante deste son as personaxes.

Respecto á protagonista, ocorre un fenómeno que, ao meu parecer, é moi curioso. Berta Dávila consegue traspasar os límites da ficción, sacar a protagonista fóra do libro. Ao tratarse dunha novela autobiográfica que unha escritora ficticia está creando como forma de facer fronte a ese parón creativo, desdobra esta personaxe en dúas, por unha banda a escritora que narra as súas vivencias no libro e por outra a suposta personalidade externa á novela, insinuando ao lector que a protagonista existe, escribiu estas páxinas, viviu realmente os sucesos que está a narrar. Achega a sensación de que autor e narrador son a mesma persoa, dentro dun mesmo marco de ficción controlado pola escritora real, Berta Dávila. Ademais creo que é importante destacar que, malia que durante toda a obra imos coñecendo pinceladas da mente da protagonista, nunca se menciona o seu nome, restándolle importancia a aspectos tan triviais coma un simple nome e introducindo máis referencias cara a súa personalidade. Supoño tamén que o que a autora pretende expresar con isto é que as persoas non somos unhas cantas letras nun DNI, somos historias, matices e recordos.

Por outra parte, é interesante como a autora trata as personaxes secundarias. O que máis importancia adquire é o seu tío Carlos co cal a protagonista sente unha gran conexión, xa que este tamén padeceu neurose, aínda que con episodios máis severos que ao final o conducen á morte. O falecemento desta personaxe menciónase no primeiro capítulo e nos últimos e dalgunha maneira achega un sentido de unidade ou unha estrutura circular. Outra personaxe que tamén destaca pola súa importancia é a súa mellor amiga Natalia coa que comparte moitas experiencias ao longo da súa vida e da que coñecemos trazos da súa personalidade, como a súa afección aos crebacabezas ou que adoita fuxir das cousas que lle magoan. Esta tamén falece a causa dun tumor na cabeza, cara ao final da obra. Por último outra das personaxes que é importante sinalar na análise da obra é a súa avoa Úrsula, da cal só sabemos que tiña depresión e tamén falece. Decátome de que os personaxes que máis importancia teñen no desenvolvemento da novela son aquelas que xa non están, desta forma a protagonista quere preservalos mediante as palabras, “escribir unha novela sobre mortos” como lle di o seu tío Carlos.

O resto das personaxes son meramente simbólicas, non se menciona o seu nome e apenas lemos un bosquexo da súa personalidade. Por unha parte fala dos seus pais, da súa parella a cal simplemente menciona para poñer en contexto unha serie de imaxes que describe nalgún capítulo; e o seu fillo, o que ten máis importancia xa que ela sufrira un aborto o cal é o detonante dunha serie de episodios neuróticos que sofre despois. Para ela criar a un rapaz tras ter un aborto supón deixar atrás un trauma, pechar unha ferida.

Cada capítulo trata dun episodio diferente da vida da protagonista, incluso moitas veces mestúranse elementos ou recordos do presente con outros do pasado, absorbéndonos completamente na lectura.

Atopándose no presente, alude a recordos que ten co seu pai, a súa familia, o seu tío Carlos, ou a súa mellor amiga Natalia conformando unha visión confusa do tempo e do espazo. A autora rompe completamente coa orde cronolóxica sumíndonos nunha sucesión continuada de prolepses e analepses, pontes entre os seus recordos que nos debuxan unha idea da complexidade da súa mente.

Respecto ao espazo, é itinerante e cambiante. Principalmente a historia desenvolvese en Galicia, e tamén aparece a cidade de Lisboa varias veces. O espazo só cobra importancia cando funciona como engadido á descrición psicolóxica.

Sobre o estilo cabe destacar que se trata dunha novela breve, pero que inclúe unha linguaxe moi poética e emprega metáforas continuamente. Por exemplo, unha comparación moi recorrente é a que se establece entre as persoas e os números primos ou perfectos, ademais de que inclúe diversos termos matemáticos nun contexto poético xa que o seu tío Carlos era un apaixonado desta disciplina.

Por último, a propósito do tema, a novela trata principalmente das enfermidades mentais, en concreto busca introducirnos na mente dunha persoa que padece neurose, a cal caracterízase por unha sensación inexplicable de angustia, sentimentos intensos de culpabilidade ou inferioridade, e comportamentos compulsivos; entre moitos outros síntomas. Esta enfermidade mental, como case todas, ten diferentes graos e tipos como vese reflectido na propia novela. A familia da protagonista representa, por un lado o mundo das doenzas mentais en si mesmo e por outro o estigma que hai ante estas. As personaxes de Carlos e Úrsula representan a neurose no seu máximo grao e a depresión, respectivamente. Desta forma a escritora plasma diferentes tipos de particularidades neurolóxicas. Por outra parte os seus pais ou outros familiares que menciona superficialmente representan o tabú e o rexeitamento cara estas, xa que intentan facer como que descoñecen a realidade de enfermos mentais destes tres personaxes e camuflan as súas idas ao psiquiatra con eufemismos.

Porén, a autora decide non revelar a enfermidade da protagonista ata a metade da obra, aínda que si a insinúa ou suxire. Desta maneira, ao mesmo tempo que mantén a intriga consegue que a nosa visión da personaxe principal non se vexa mermada ou modificada ao saber da súa neurose, xa que habitualmente tendemos a xulgar aos enfermos mentais, poñerlle o nome da súa enfermidade e non ver que son persoas máis aló das súas doenzas, entender que malia que a súa enfermidade é un compoñente da súa personalidade, a súa forma de ser e actuar non depende soamente dela.

Na miña opinión, esta é unha novela que paga a pena ler. A maneira tan particular na que está escrita é como se estiveses lendo poesía en prosa e ao mesmo tempo condúceche polo universo mental dunha persoa cunha forma moi singular de percibir a realidade e os seus propios recordos, ao marxe da súa neurose. É unha novela curta, pero eu creo que a súa brevidade axústase perfectamente aos seus contidos e ao seu uso da linguaxe.

Berta Dávila demostra nesta lectura a súa madurez e o seu dominio da lírica, incluso nunha novela. Trátase dunha muller que aos seus 33 anos xa acadou varios premios, en concreto dous por esta novela. Ademais cultivou tanto novela como poesía. Sen dúbida augúrolle unha gran proxección a nivel nacional!

Berta Dávila invítanos a subirnos con ela ao carrusel, a mergullarnos nos recordos difusos desta embriagadora escritora, a dar voltas e voltas na súa memoria, perdendo a noción do tempo, do espazo e da cordura.

martes, 16 de marzo de 2021

A memoria da choiva de Pedro Feijoo, Uxía Mosconi Lew (1º Bach C)

Esta é unha novela encadrada no xénero literario de novela negra, escrita en galego, aínda non traducida ao castelán, cunha extensión de 469 páxinas e publicada no outubro de 2013 por Edicións Xerais.

Centrándose como referencia en todo momento na figura de Rosalía de Castro, onde os lugares collen unha especial importancia.

Pedro Feijoo naceu en Vigo en 1975, licenciado en Filoloxía Galega na facultade de Santiago. Ao longo dos últimos anos exerceu profesionalmente como compositor e produtor. Coa súa primeira novela, Los hijos del mar.

RECESIÓNS CRÍTICAS

“Pedro Feijoo non se limita só á creación dun texto, nin a fórxaa dun autor. O seu obxectivo é a creación dun público, e a fórmula funciona porque debuxa os feitos, os lugares e, sobre todo, os personaxes con ironía.”

Suso de Toro, ProTexta

“Estamos ante unha obra de lectura moi recomendable para todos os amantes da novela negra, de intriga e de acción. Unha novela que nos chega da man dun autor galego, vigués, que se sitúa co seu novo libro nos primeiros postos dos grandes NOMES da literatura en galego. Moi, moi recomendable.”
 
“Se algo lle sobra a “A memoria da choiva” é capacidade por milleiros para entreter ao lector que proporcionan as 469 páxinas de thriller literario con todos os ingredientes imprescindibles do xénero."

Armando Requeixo, Faro da Cultura de Faro de Vigo

TRAMA

Esta novela trata principalmente na investigación dunha serie de asasinatos relacionados con Rosalía de Castro na Compostela dos nosos días, facendo fincapé no seu lado escuro, datos descoñecidos da biografía dela.

O primeiro foi o de Xosé Carneiro, un coñecido psicanalista e colabolador televisivo, ao que atopou a súa paciente co peito aberto e unha peza de ferro estacada no corazón. Isto sorprendeu a Aquiles Vega, quen estaba ao tanto da investigación xunto co seu compañeiro Andrés.

Aquiles exercía de xornalista ata que o botaron do xornal o País tras a publicación en Twitter dunhas declaracións exclusivas de Mariano Rajoy.

Pola outra banda, o seu amigo Andrés era policía, e chamouno para que lle axudase co caso da Rúa República do Salvador.

Ao día seguinte aparece morta; Penélope Santalla, tamén co tronco e o abdome aberto. Ela tamén estaba relacionada estreitamente coa autora.

O asasino deixa en ambas vítimas uns versos que, grazas a Xoaquina, Aquiles decátase de que son de Rosalía e os homicidios comezan a cobrar sentido, tendo un posible móbil, seguindo a pista dos versos e os correos que lle chegan a Sofía, profesora de literatura encargada da exposición do aniversario dos 150 anos de cantares gallegos.

Seguindo o fío, cada sospeitoso que tiñan aparecía morto, quedando sen respostas e aínda máis dúbidas acerca do verdadeiro culpable.

PERSONAXES

Principais

Aquiles Vega, xornalista convertido en investigador

Sofía Deneb, profesora de literatura que axuda na investigación grazas aos seus coñecementos sobre Rosalía

Tino, Xacobe Adriano, o conserxe e asasino

Secundarios:

-Andrés Casaperda: investigador policial, quen chama a Aquiles para pedirlle a súa opinión acerca do caso.

-Xoaquina: coidadora da nai de Aquiles. Grazas a ela relacionáronse os versos atopados nas escenas do crímen sendo pertencentes aos das obras de Rosalía de Castro.

-Xosé Carneiro, Penélope Santalla, Diego Castro e Ariel Pan: vítimas



 

luns, 15 de marzo de 2021

Aire negro de Agustín Fernández Paz, Manuel Rodríguez Suárez (1º Bach C)

Victor Moldés é un psiquiatra que comeza a traballar nunha prestixiosa clínica Beira Verde. A súa primeira paciente é Laura Novo, unha escritora e xornalista coa memoria borrada que pasa as horas do día escribindo compulsivamente o seu nome. Agárrase a el coma se fose o único remanente dalgún naufraxio emocional. A través dunha terapia innovadora, o doutor quere que a paciente abandone a prisión interior e comece a lembrar o seu pasado.

O doutor conseguirá que Laura lembre todo o que lle pasou nos meses 
anteriores, cando unha sombra escura parecía ameazar a súa vida. Pero 
Victor non podía imaxinar  que estaban abrindo a porta. Debaixo da superficie tranquilizadora da vida, 
os terrores máis profundos agardan a ocasión adecuada para destruírnos.

Pareceume un libro moi doado de ler. Aínda que ao comezo da historia é verdade 
que non chama moito a atención, a medida que vas entrando no nó da historia éntranche
 ganas de seguir lendo e non parar. 

Para o meu gusto faría un final distinto, pois para min está pouco elaborado para como está a historia. En lugar dun final aberto pois acabar cunha historia paralela a principal, que lle daría un toque de maior complexidade para o meu punto de ver.

mércores, 10 de marzo de 2021

A praia dos afogados de Domingo Villar, Mari Luz Pose Reinoso (1º Bacharelato C)

Entrevista a Yolanda Castaño, Laura Neira Moroño (1º Bacharelato C)

 

Scórpio de Ricardo Carvalho Calero, Darío Francos Rial (1º Bacharelato B)

Scórpio é unha novela do autor Ricardo Carvalho Calero, homenaxeado no Día das Letras Galegas o ano pasado.

Ricardo, orixinario de Ferrol (1910-1990) licenciouse na Universidade de Santiago para, máis adiante, formar parte do movemento galeguista. Polos seus ideais separatistas condenóuselle a 12 anos de cárcere, aínda que non cumpriu toda a súa condena.

Tamén formou parte da Real Academia Galega dende o ano 1958.

Scórpio redactouse en 1987, nos últimos anos de vida do autor. Esta novela sitúase cronoloxicamente durante a etapa da derrota da II República, que dará lugar á Guerra Civil.

Scórpio, o protagonista, pódese considerar como a “figura do Don Juan” pola súa maña na seducción das distintas mulleres da historia. Tamén se lle atribúe un certo carácter autobiográfico por algunhas narracións que fan referencia á vida do propio autor.

A estrutura do libro seméllase moito ás das novelas epistolares, xa que está composta por multitude de pequenos capítulos narrados por diferentes personaxes, o que aporta diferentes puntos de vista.

O argumento de Scórpio (sen spoilers):

Rafael, alcumado Scórpio polo seu signo do zodíaco, é adoptado por unha familia adiñeirada, veciña del, tras a morte da súa nai.

Co paso do tempo, tras rematar a súa carreira xunto co seu amigo “Sagitário”, ou Jorge, a trama chega ata un dos temas principais, o namoramento de Scórpio, o nacemento do seu fillo… que se desenvolverá durante a guerra, o que o incomunicará coa súa familia ata o seu regreso, e a aparición de Salgueiro, personaxe polo cal descubriremos a desaparición de Rafael tras un bombardeo.

Opinión persoal: sinceramente, o libro resultoume bastante complexo (xa que o libro redactouse en galego reintegrado, que é bastante similar ao portugués) e que ao comezo non acaba de comprender que, os nomes dos capítulos eran os distintos narradores. Ainda así, una vez te afás ao galego reintegrado, non a considero imposible. A trama tampouco me resultou tan sinxela como pensaba polos cambios de narrador, polo que considero que esta non é unha novela para todo o mundo xa que pode chegar a resultar pesada para os lectores pouco habituados a estas historias.

Carrusel de Berta Dávila, recensión literaria de Sara Sanz Fonta (1º BACH A)

Faláranme deste libro coma unha obra un tanto dura respecto ao contido, pero que adoita gustar a xente que, coma min, somos apaixonados da p...