xoves, 24 de xuño de 2021

Á lus do candil de Ánxel Fole, recensión de Aitor Vigo Cruz (1º BACH B)

Á lus do candil, publicada por primeira vez en 1953, é a primeira obra de Ánxel Fole. Trátase dunha colección de contos que foi premiada polo Centro Galego de Bos Aires. 

Ánxel Fole, nado en Lugo en 1903, pertence a unha xeración de escritores galegos, como Álvaro Cunqueiro ou  Rafael Dieste, que comezaron a destacar antes da Guerra Civil. Comezou a carreira de Dereito e Filosofía e Letras, pero non a chegou a rematar. Traballou como periodista en El Progreso de Lugo e en El Pueblo Gallego de Vigo. Na II República interveu en Política, militando no Partido Republicano, e máis tarde no Partido Galeguista. Cando rematou a guerra decidiu non exiliarse e se trasladou a Serra do Courel, onde pasou desapercibido. En 1953 volveu a Lugo. Ingresou na Real Academia Galega en 1963 e obtivo a Medalla Castelao en 1984, dous anos antes de morrer. En 1997 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

En Á lus do candil Ánxel Fole recolle as tradición orais da montaña lucense, as costumes e a fala do Courel. Trátase de 15 contos pensados para ser contados a carón do lume nunha fría noite de inverno na montaña. 

No primeiro capítulo o autor sitúa a acción no Courel, nunha torre medieval onde chegan catro fidalgos para cazar, pero unha gran nevada lles obriga a quedarse na torre. Os narradores son o administrador da finca, os fidalgos, mais os criados, que se xuntan a carón do lume pola noite para contar contos de medo, e tamén cómicos.

Ademais de contos, xa no primeiro capítulo, Ánxel Fole nos advirte de que neles recolle a forma de falar das xentes do Courel, e que por ese motivo as verbas se atopan escritas de formas distintas (sexa ou seña, fitar ou ollar...). É por iso que o libro ten un gran valor etnográfico, ao recoller a fala, pero tamén as costumes, condicións de vida, alimentos e a mitoloxía propia daquelas terras de montaña.

Hai contos que tratan de aparecidos, enterradores, lobos que perseguen a homes, ladróns que se esconden en ataúdes para roubar, noites de verán entre amigos que rematan con soños premonitorios, suicidas por mal de amores subidos a árbores, espellos antigos que son portas ao máis alén, homes que ven os seus propios enterros, noivos que falan nun cemiterio e son tomados  por mortos, meigas e tesouros.

Nótase que son contos recollidos das tradicións orais, falan de sitios concretos e das xentes do lugar. Da detalles de como van vestidos, das costumes que teñen, da súa forma de falar, de como son as relacións entre eles, e tamén do que comen e beben. Non son contos inventados, todos falan do que lle pasou a algún coñecido dun deles ou de varios, polo que sempre buscan a complicidade do lector.

É moi importante no libro o compoñente máxico ou sobrenatural, que aparece en case todos os relatos. Tódolos contos rematan cun comentario final do narrador, a modo de consello ou refrán.

Pareceume un libro moi interesante e moi fácil de ler que, ademais, parece que te transporta a outros tempos e a outros lugares: faite sentir que estás a carón dunha lareira durante unha fría noite de inverno, co vento zoando nas fiestras, mentres un lobo ouvea ao lonxe.

21 DÍAS CO GALEGO NAS MOAS, Lydia Sandá Celeiro (1º Bach A)

Esta historia comeza un día no que a profesora de galego nos propuxo como traballo da avaliación falar galego durante 21 días e contar a nosa experiencia. Teño que admitir que ao comezo non pensaba que o fose lograr, de feito os primeiros días só falaba galego na clase porque todos os meus compañeiros estaban a facer o reto tamén e nos resultaba divertido. Mais co paso dos días dinme de conta que o paso do castelán ao galego non resultaba tan complicado, pois xa estaba medianamente afeita a falar galego cos meus avós e outros membros da familia, así que decidín estendelo aos demais ámbitos da miña vida. E foi ese día o que contei como día un para o comezo do reto.

Os primeiros días foron sen dúbida os mellores. Aínda que notaba que o meu galego non era de todo fluído e que incluía bastantes castelanismos, vía que cada vez me resultaba máis natural e que xa me ía acostumando a falar da miña vida cotiá sen ningún problema. Diría que foi a partir do cuarto ou quinto día cando empecei a atopar dificultades, sobre todo na miña casa. Como xa levabamos uns días falando o galego na escola, esa parte leveina ben e xa se converteu nun hábito. Algo parecido sentín cos meus pais, pois para non estar cambiando de lingua todo o rato e acabar falando castrapo, decidiron axudarme no reto e falar galego comigo tamén, o que foi xenial e me axudou moito a non esquecelo por completo.

O problema veu cando non estabamos nunha conversa calmada sobre a nosa vida. Deime conta de que discutir nunha lingua que non é a túa natural é imposible. Nese momento comprendín que o que realmente estaba facendo era traducir as miñas palabras do castelán, e ao ter que pensar e falar ao mesmo tempo, non era capaz de procesar todo e remataba falando castelán. Aquí quero engadir que, ademais de ver que as miñas competencias en galego non eran tan extraordinarias como eu pensaba, entendín que a maior parte das veces falo sen pensar antes o que vou dicir, porque se o fixera si me daría tempo a traducir as cousas e dicir o mesmo pero na outra lingua.

Outro inconveniente a destacar sobre discutir nunha lingua que non é a que adoitas usar, é que a outra persoa non te toma en serio. Na miña experiencia persoal, sempre remataban por dicirme “deixa o reto ese un momento que estamos a falar de algo importante”, e claro, eu pensaba, a caso por falar galego non estou a falar en serio? Agora, despois de reflexionar sobre iso, reparo no que se referían, porque ao dirixirte a outra persoa dunha forma que non é a habitual en ti, pensan que estás máis pendente de falar dese xeito e non do que che din.

Un dos obstáculos máis complicados de superar para min foi a vergoña. Esta sensación apareceu cando comecei a quedar con xente que non era do instituto nin da miña familia, é dicir, que non sabía nada do reto. Cada vez que me atopaba con alguén tiña que explicarlle porque, de súpeto, decidira cambiar ao galego, cousa que me cansou moi rapidamente e que tampouco entendín demasiado porque un día podería decidir falar galego e non tería porque ter unha explicación. Pero esta parte tamén tivo un lado positivo, pois vin que a maior parte da xente, en vez de responder en castelán, falaba tamén en galego como algo moi natural, cousa que non esperaba nun primeiro momento.

A partir das dúas semanas aproximadamente foi cando notei a maior mellora. Xa non atopaba tantos impedimentos pola miña parte e tampouco pola xente do meu redor, o que me permitiu falar máis natural e sentirme máis galego-falante. A maiores notei que non me resultaban xa necesarios eses descansos dunha hora que facía pola noite onde falaba castelán para non forzarme tanto. Incluso vin que xa pensaba a maior parte do tempo en galego, cousa que me sorprendeu moi gratamente pois ata entón eses eran os meus descansos mentais onde me permitía ser castelán-pensante. E este foi tamén o momento no que observei que non me tiña que erguer pola mañá co primeiro pensamento de “reto de galego”, senón que xa o vía como algo propio do meu día.

E finalmente pasaron as tres semanas e con elas o primeiro reto que conseguía cumprir na miña vida. Sentinme orgullosa de min mesma por non deixarme levar polas veces que pensei en deixalo a medias, e tamén porque neses días reflexionei profundamente sobre a capacidade que temos as persoas que nos criamos en dúas linguas diferentes para cambiar dunha a outra e afacernos a usala en todos os ámbitos da nosa vida nun curto período de tempo.

Como conclusión, creo que ser neofalante, aínda que sexa só por 21 días, é algo que todos deberíamos probar. Facendo isto decateime de que a única dificultade que temos nós para falar galego é que a xente do noso redor non o fala, e como proba disto poño a miña propia experiencia, pois practicamente ninguén da clase o usaba no seu día a día, e cando uns decidiron facelo, nos unimos todos sen dubidalo. Penso que esta especie de experimento debería facer reflexionar, especialmente ao ámbito da educación, sobre como se están a ensinar as linguas, pois se o que queremos é igualar o uso do galego ao do castelán e acabar coa diglosia, o que debemos facer é estimular a fala, non o estudo.

Anagnórise de Victoria Moreno, recensión de Iván Couto Pintor (1º Bach A)

Anagnórise é unha novela de amor escrita por María Victoria Moreno,e publicada pola editorial Galaxia no 1988.

María Victoria Moreno,naceu en Cáceres o 1 de Maio do 1939 e morreu en Pontevedra o 22 de Novembro do 2005.

Foi editora,traductora,mestra e escritora de literatura infantil e xuvenil da lingua galega .

Unha das súas obras máis importantes foi ANAGNÓRISE, obra reeditada moitas veces e traducida a varias linguas.

O 17 de Maio de 2018 ,foi a protagonista do día Das Letras Galegas.

Durante a Ditadura franquista non se ensinaba a lingua galega, pero ela adicaba parte das súas clases de literatura española a ensinar a literatura galega.

Xa dende moi nova tiña unha admiración por Galicia e a súa lingua, de aí a entrega absoluta á defensa e promoción do galego.

Foi unha escritora pioneira en escribir obras narrativas para o público infantil e xuvenil.

ANAGNÓRISE foi unha novela incluída na LISTA DE HONOR DA ORGANIZACIÓN INTERNACIONAL PARA O LIBRO XUVENIL no 1990.

É unha novela contada en primeira persoa e mezcla monólogos e diálogos.

Nesta novela conta a historia de Nicolau ,un rapaz de 17 anos ,que agobiado pola situación familiar ,traizón da súa moza e problemas no instituto,decide marchar da casa.

Facendo autostop, recólleo unha muller que vai a Madrid, que terá máis que ver con el do que nunca podería imaxinar Nicolau.

Nesta viaxe de Galicia a Madrid,podemos ver distintos momentos e memorias de Nicolau e a muller(XULIA),que oculta o seu nome ata o final,resultando ser a nai da súa moza Natalia.

Cós seus diálogos naturais podemos ir apreciando a personalidade de cada persoaxe.

Nicolau ten ideas moi machistas que son rebatidas pola muller que o recolle,tendo esta un carácter moi ben definido e forte.

As conversas coa muller fan que Nicolau poida ser consciente de si mesmo,de aí o titulo ANAGNÓRISE,que é o recoñecemento da identidade dun person

axe por outros ou por si mesmo,pasando así da ignorancia ó coñecemento a través de distintas circunstancias ou vivenzas.

En definitiva ,podemos dicir que é unha novela de amor,cun carácter feminista,no que vemos o crecemento persoal do protagonista,no que nun principio podemos ver o carácter dun adolescente e ó final,o crecemento alcanzando a madurez.



Na miña opinión recomendaría este libro porque é unha novela de fácil lectura,unha novela de aventuras e con poucos persoaxes na que podemos apreciar o difícil cambio da infancia á idade adulta,cunha crítica social incluída.





21 DÍAS CO GALEGO NAS MOAS, Iván Couto Pintor (1º Bach A)

21 días falando en galego é un reto no que se pretende que empreguemos a nosa lingua en tódolos ámbitos, non soamente no académico .

Son unha persoa que non falo galego na casa nin tampouco no meu contorno, pero uninme a este reto.

O primeiro día, cando me erguín, empecei falando galego na casa. Tiña que pensar ben o que dicía e algún dos verbos custábame e algunha palabra tamén.

Cando voltei da escola ,fun á casa dos meus avós ,e como nunca falaba galego alí,preguntáronme o porqué de falar galego todo o tempo.

Eles axudáronme, xa que eles están acostumados a falar galego,aínda que non é o normativo.

O segundo día empecei igual na casa.

As veces esquecíaseme falar o galego,pero pronto voltaba a falalo.

Pola tarde fun ao supermercado a mercar, e cando falei o galego,ela contestoume en galego tamén.

Durante os primeiros cinco días en xeral custábame máis falalo galego,as veces esquecíame e outras veces tiña que pensar palabras.

Durante os seguintes cinco días xa me ía custando menos, falalo xa me saía de principio,aínda que había xente que cando eu falaba en galego, eles respondíanme en castelán,e iso facía que ás veces me trabucara.

Os dez últimos días en xeral xa non tiña moito problema en falalo,e incluso cando me falaban castelán, nas tendas ou algún amigo, eu seguía co galego.

Cando eu falaba en galego con xente que non o falaba, había algún que facía por falalo tamén ,e aí eu notaba que non estaban acostumados e pasáballes coma min ó principio.

Un dos últimos días fun a libraría e notaba como algunha xente moza miraba para min, eu púxenme nervioso e custábame un pouco máis falar en galego,e mesturaba algunha palabra.

En xeral ,á xente que nos estamos acostumados a empregar o galego,a forma de expresarnos non é tan doada nin fluída como se falásemos en castelán.

En resumo de todos estes días falando galego,observei que hai máis xente maior que fala en galego, aínda que non é o normativizado.

Nas aldeas o falar en galego non está tan mal visto como nas cidades, aínda que cada vez hai más xente xoven,e organismos públicos que o fala e emprega nos seus escritos.

O futuro do galego está en nós. É a nosa responsabilidade o mantelo no futuro.

Os idiomas sobreviven se os seus falantes deciden usalo,e non soamente na escola.

O galego deberíase falar nun ámbito máis amplo,e debemos falalo sen medo nin vergoña.

Ámote Leo A. Destino Xalundes de Rosa Aneiros, análise da obra de Eva Peña Porto (1º Bach A)

Leo é unha rapaza que decide marchar para coñecer o mundo unha vez remata a súa carreira universitaria. No principio ía a facelo con outros amigos pero estes botáronse atrás algúns meses antes de facelo, de modo que decide viaxar sóa. Sin embargo, a súa nai móstrase reacia a esta idea e a tacha de egoísta por abandonar a súa familia cando están a pasar un momento non moi bo.

Ela ignora as súas advertencias e vai cara Lisboa, a súa primeira parada. Alí a recibe un dos seus amigos no extranxeiro, quen lle ofrece techo durante os días que vai estar en Lisboa.

A súa segunda parada foi Barcelona, onde deuse conta de que en Lisboa gastara máis do previsto, de modo que decide aloxarse nun lugar de baixo costo para poder seguir o viaxe co diñeiro que tiña. Atopou un lugar no que podería dormir por tan só 6 euros pero xunto con 39 persoas máis na misma habitación.

Porén aquela habitación non foi tan mala como pensou, pos estaba formada por xente coma ela. Allí coñeceu a dúas amigas, Ruth e Cía, mentras que choraba polas cousas que lle roubaran e por non saber o que facer coa súa vida. O primeiro lugar que visitio xunto con ese grupo foi a Sagrada Familia.

Leo foi a numerosos sitios con este novo grupo, e acabaron por comprar unos cantos bocadillos e sentar nun banco cunhas boas vistas. Pero Leo non se dera conta de que o banco tiña escrito una frase "Ámote Leo A".

O terceiro destino foi Granada, onde conseguiron quedarse nun albergue que fora tamén de baixo precio, pero de mellos calidade que do de Barcelona.

A primeira noite foi terrible para Leo, pois non daba collido o sono, así que decidiu ler un pouco dun libro que tomou prestado na biblioteca do albergue. A pesar de que era interesante, acabou por pechalo.

O seguinte destino, debido ao sono que tivo aquela noite foi Marrakech, onde a acompañou un dos seus novos amigos, Edmundo, debido a que o resto decidiera facer o camiño de Santiago debido a no ter máis cartos para seguir viaxando.

Edmundo, que viaxaba moito, conseguiu unha estancia gratuita nun pazo de luxo debido a que coñecía a un alto cargo do mesmo. Leo quedou asomada polo lugar despóis de visitar varios monumentos xunto co seu amigo.

En cada cidade, atopaba finalmente unha frase escrita "Ámote Leo A". E cando por fin Leo atopa a primeira pista acerca do seu admirador, é cando a autora poñe punto e final a esta primeira parte de tres.

PERSONAXES:

  • A protagonista é Leo, quen en moitas veces amósase agobiada polo tema da súa familia. Pese a que trata de mostrarse despreocupada e non pensar no tema, varias veces ao longo da historia da o seu punto de vistta sobre cómo está a sentirse respecto a indiferencia da súa familia cara ela, quen acaba de rematar a carreira e non recibe nin un "felicidades" por lograr iso.

  • Andrés, Mayra, Cía e Ruth. Son entes secundarios que aparecen como apoio a protagonista, ademáis que son da súa mesma "cepa", persoas que se veron perxudicadas polas súas familias e saíron en busca de aventuras.

  • Edmundo. É unha das persoas máis cercanas a Leo durante a súa historia. Escoita os seus máis profundos pensamentos durante a estancia en Marrakech e a consola cando o necesita. Convértese sin duda nun dos mellores amigos durante a súa xornada fora da casa.

  • O resto de personaxes teñen ou pocas intervencións ou non teñen un desenvolvemento notable do que falar, polo que son planos e secundarios.

AUTORA: ROSA ANEIROS.

Rosa Aneiros é unha escritora galega nada en 1976 licenciada en ciencias da comunicación. Escribiu esta novela como base da súa experiencia personal nunha das suás viaxes coma periodista.

Ten algúns premios en obras colectivas, literatura xuvenil, e artículos periodísticos, na súa mairoía editados por "Xerais", unha das grandes editoras galegas. Os premios máis destacables son os seguintes:

  • Premio Xerais a la mejor novela en 2009 por Sol de inverno.2​

  • Premio Fervenzas Literarias a la mejor portada para adultos en 2009 por Sol de inverno.

  • Premio Fundación Caixa Galicia al mejor título de literatura juvenil en 2009 por Ás de bolboreta.

  • Premio Fervenzas Literarias al mejor libro juvenil en 2009 por Ás de bolboreta.

  • Premio The White Ravens (Internationale Jugend Bibliothek) en 2010 por Ás de bolboreta.

A día de hoxe segue escribindo con moita ilusión sobre os temas que lle gustan.

OPINIÓN:

Esta novela gustoume moito, a verdade é que moitas veces empatizaba coa protagonista. Téñome sentido así moitas veces, xulgada pola miña familia e tachada de egoísta, pero eu xamás marcharía cara Europa ignorando os problemas internos da miña familia.

O final sobre quen era o anónimo non o cheguei a descubrir posto que a novela está dividida nunha triloxía que non tiven tempo de ler completa así que non puiden saber quen é a persoa que escribía aquela mensaxe tan curiosa.

O final é un tanto aberto (obviamente, posto a que hai dúas partes máis), pero polo xeral desfrutei da miña lectura, algo que non fixera en bastante tempo con calquera libro do instituto.

Análise literaria do poema Pra a Habana de Rosalía de Castro, Ariadna Alcalde Mahía (1º Bach A)

PRA A HABANA! (V) 

Esta composición é a parte V do primeiro poema do Libro V (“Viúdas dos vivos e viúdas dos mortos”) de Follas Novas, o segundo libro de Rosalía de Castro, que foi publicado en 1880, e un dos máis importantes dos publicados durante o Rexurdimento. 

Os poemas que forman Follas Novas móvense nun amplo rexistro que vai dende o intimismo radical ata a denuncia social, desde o costumismo ata a angustia existencial, desde a reflexión relixiosa ata a metapoética. Follas Novas é unha obra máis progresiva e innovadora que Cantares Gallegos, feito que se reflicte na forma e nos recursos retóricos empregados. 

En canto á métrica atopamos novas formas moito máis atrevidas, que delatan a pegada do Romanticismo e das correntes poéticas contemporáneas. En canto aos recursos retóricos cómpre facer mención do complexo sistema simbólico, apenas esbozado en Cantares, que agora aparece de forma plenamente desenvolvida (o cravo, a negra sombra, os tristes, a noite...). 

Os 136 poemas que compoñen esta obra aparecen organizados en cinco apartados: “Vaguedás”, “Do íntimo”, “Varia”, “Da terra” e “As viúdas d’os vivos e as viúdas d’os mortos”. Este poema forma parte do último apartado no que os temas desenvolvidos son de natureza social, costumista e predomina a obxectividade (denuncia das inxustizas, solidariedade...). 

O tema central do poema é a desolación de Galiza polo abandono dos seus habitantes (“Galicia, sin homes quedas que te poidan traballar”, versos 3-4). Trátase o tema da emigración desde a perspectiva dos que quedan na Galiza. 

Podemos dividir o poema en dúas partes: a primeira serían os catro primeiros versos onde se fai referencia aos homes que marchan de Galicia, e a segunda na que se describe o que lle queda á terra despois da emigración dos seus habitantes. No poema observamos diferentes recursos estilísticos que Rosalía emprega para resaltar o que quere transmitir. Temos a repetición de palabras no mesmo verso para intensificar a acción no verso 1 (“Este vaise i aquel vaise,”) e no 2 (“e todos, todos se van”), polisíndeto nos versos 6,7 e 8 facendo deste modo unha enumeración do que queda en Galicia tras a emigración. Hai un hipérbato no verso 3 (“Galicia, sin homes quedas”) coa finalidade de destacar o substantivo homes que se antepón ao verbo e a idea central de soidade. Podemos concluír que é un poema da corrente do Romanticismo pola mostra de sentimentos cara a terra, neste caso Galicia e a nostalxia. 


Análise literaria do Negra sombra de Rosalía de Castro, Olga Fernández Marta (1º Bach A)

Á lus do candil de Ánxel Fole, recensión de Aitor Vigo Cruz (1º BACH B)

Á lus do candil, publicada por primeira vez en 1953, é a primeira obra de Ánxel Fole. Trátase dunha colección de contos que foi premiada pol...